نوش‌گاه

جایی برای دُمی به خمره زدن

كتاب‌خوانی در جهان زبانی دیگر


مقدمه.

یك‌بار دوستی به من گفت كه «رضا براهنی» در یكی از كتاب‌هایش (نمی‌دانم «طلا در مس» بود یا «كیمیا و خاك») چیزی درباره‌ی خواننده‌ی فارسی زبان گفته كه نقل به مضمون آن به این صورت است: خواننده‌ی ایرانی موجود مفلوكی است. باید منتظر باشد ببیند مترجم ایرانی چه كتابی را ترجمه می‌كند تا او بتواند آن‌را بخواند و اگر مترجمی نباشد كه بتواند (یا بخواهد) كتابی را ترجمه كند، خواننده‌ی ایرانی نمی‌تواند آن كتاب را بخواند. این‌كه آیا رضا براهنی این حرف را زده یا نزده گردن گوینده؛ ولی قطعا و در هر حال، این حرف، حرفِ صحیحی است. این نكته را اضافه كنید به این‌كه دستگاه عریض و طویل ارشاد اسلامی، ممیزهای ریش و پشم‌داری را تربیت و تهییج می‌كند تا لابه‌لای كتاب‌ها بگردند و «روی‌هم‌رفته»ها را خط بزنند و جایش «بنابراین»ها را بنشانند و درنتیجه، (حتا) كتاب‌هایی كه وارد بازار می‌شوند هم ملقمه‌ی بی‌سروتهی‌اند از كتاب‌های اصلی‌شان (باور كنید حتا فرق‌شان، از فرق بین فیلم سان‍/سورشده و سان‍/سورنشده هم بیش‌تر است). جز این‌ها، تعداد كم كتاب‌خوان‌ها و كسادی بازار كتاب‌خوانی را هم درنظر بگیرید كه رونق‌اش، از رونق بازار فلان خرده‌فروش هم كم‌تر است كه بین ده‌كوره‌ها دوره می‌افتد و آینه و سوزن و شانه و آفتابه و تشت و پارچه و صابون و لباس و جانماز و تسبیح می‌فروشد. لُب كلام این‌كه (همان‌طور كه رضا براهنی گفت،) كتاب‌خوان فارسی‌زبان، سخت موجود مفلوك و درمانده‌ایست (همین‌جا مایلم اضافه كنم كه نگارنده هرگز سودای آن‌را در سرندارد كه قدر ارج والای مترجمان گران‌مایه‌ی فارسی زبان را ناچیز بدارد؛ بلكه غرض چیز دیگری‌ست…)!

چه باید كرد؟

از آن‌جا كه بسیاری از كتاب‌خوان‌های ایرانی (به اندازه‌ی رفع احتیاجات روزمره) از زبان یا زبان‌های دیگر چیزهایی آموخته‌اند و درمواردی از آن‌ها سردرمی‌آورند، به‌نظر نگارنده، چاره‌ی خواننده‌ی ایرانی چیزی نیست جز آن‌كه برای برون‌رفت از این وضعیت رقت‌انگیز و تاسف‌بار، از این اسباب شكسته‌بسته‌اش مددجوید. یعنی آن‌كه همت به خرج دهد، آستین‌هایش را بالا بزند (حتا اگر لازم شد پاچه‌های شلوارش را) و شروع كند به خواندن كتاب به زبان‌های دیگر و از این طریق، هم زبانش را تقویت كند و هم كتابِ خوب را بی‌دست‌كاری بخواند. ناگفته پیداست كه هم‌چه كاری نه آسان است و نه سریع؛ اما از آن‌جا كه نگارنده خود از این‌راه موفق شده است، می‌تواند به خواننده‌ی وبلاگ خود این نوید را بدهد كه این‌كار (هرچند سخت اما) كاملا شدنی‌ست. طبیعی‌ست در ابتدا پت‌پت موتور سرد خواندن (به‌ویژه در روزهای دل‌سردی) دلِ صاحبش را آب می‌كند؛ اما وقتی خر خواننده از پل گذشت و سراشیبی آغاز شد (گیرم با یك شیب ملایم)، رونق بازار كتاب و كتاب‌خوانی در جهان زبانی جدید، مخاطب را چنان بر سر شوق می‌آورد و دنیای رنگ‌رنگ كتاب‌ها چنان مستش می‌كند كه دامنش از دست می‌رود!

از كجا باید شروع كرد؟

قبل از هرچیز، در ابتدا باید زبان‌تان را به سطح می‌نیمم برسانید. اگر زبان دوم شما انگلیسی است، اول باید سطح‌تان را به اواسط تا اواخر مرحله‌ی Upper Intermediate برسانید. برای این‌كار شاید مجبور شوید به كلاس زبان بروید یا خودتان تمرین كنید؛ اما به هر حال، رسیدن به این مرحله، لازم است. پس از رسیدن به این مرحله، می‌توانید شروع به خواندن كتاب‌ها به زبان اصلی كنید. به‌ترین راه برای تهیه‌ی كتاب، اینترنت است. هزاران هزار جلد كتاب، به‌صورت رایگان در اینترنت ریخته شده است كه می‌توان از لابه‌لای آن‌ها كتاب‌های مورد علاقه را پیدا و داونلود كرد. با یك جست‌وجوی ساده، سایت‌های بسیاری را پیدامی‌كنید كه اجازه می‌دهند كتاب‌ها را داونلود كنید (البته درست جست‌وجو كردن در اینترنت هم هنری‌ست كه می‌توانید آن‌را از این‌جا یادبگیرید). برای داونلود كتاب، الزاما، فرمت متنی آن را درنظر نگیرید. می‌توانید دنبال كتاب‌های صوتی هم بگردید كه در آن یك گوینده، كل كتاب را برای‌تان روخوانی می‌كند. به‌نظر من، به‌ترین حالتش داونلود هر دو نسخه‌ی متنی و صوتی از یك كتاب و استفاده از هردوی آن‌هاست. می‌توانید از متن پرینت بگیرید یا آن‌را در مانیتور بخوانید. نسخه‌ی صوتی آن‌هم با یك هدفون و پلیر ساده، همه‌جا به‌كار شما خواهد آمد (ضمن این‌كه استفاده‌ی هم‌زمان از متن و صوت، به‌صورت قابل توجهی باعث تقویت زبان شما می‌شود).

كتاب خوب را چگونه بشناسیم؟

مساله‌ی مهم دیگر، نحوه‌ی درستِ انتخابِ كتاب است تا هم موضوع و مضمون آن مورد علاقه‌مان باشد و هم سواد زبانی‌مان خواندن و فهم آن‌را كفاف دهد. درباره‌ی سطح سوادِ زبانی لازم برای كتاب، توجه به چند مساله لازم است:

  • سطح زبان كتاب را جوری انتخاب كنید كه تعداد كلمات ناشناخته‌ی آن، آن‌قدر نباشد كه لذت دنبال‌كردن متن را از شما بگیرد.
  • كتاب نباید از (تقریبا) بیست سال قبل قدیمی‌تر باشد؛ وگرنه زبان نگارش آن قدیمی‌تر از آن‌چیزی‌ست كه ما امروزه می‌خوانیم و به‌دردمان می‌خورد.
  • به عنوان یك اصل ثابت، كتاب نویسندگانی كه كتاب‌شان به زبان مورد نظر ما ترجمه می‌شود، ساده‌تر از كتاب نویسندگانی‌ست كه مستقیما به زبان مورد نظر ما می‌نویسند.
  • به‌صورت كلی، هرچه زبان اولیه و اصلی كتاب دورتر از زبان ترجمه‌ی كتاب باشد، فهم ترجمه ساده‌تر خواهد بود (مثلا فهم ترجمه‌ی انگلیسی از یك كتاب ژاپنی، «عموما» ساده‌تر از فهم ترجمه‌ی انگلیسی از یك كتاب فرانسوی است).
  • كتاب‌هایی با موضوعات ملموس و عینی، ساده‌تر از كتاب‌هایی با موضوعات ذهنی و شخصی هستند.

با توجه به موارد فوق، یك راه مناسب برای پیدا كردن كتاب‌های خوب، استفاده از لیست پرفروش‌های آمازون یا نیویورك تایمز است كه به‌صورت دوره‌ای، آخرین لیست پرفروش‌های هفته، ماه و سال را منتشر می‌كنند. ضمن این‌كه معمولا این سایت‌ها برای هر كتاب، مشابه‌هایی را هم پیشنهاد می‌دهند كه می‌توانید به‌جای كتاب اصلی به دنبال آن بروید. مرور بانك‌های اطلاعاتی كتاب‌خانه‌های دیجیتال، عضویت در سایت‌های تخصصی حوزه‌های مورد علاقه یا شبكه‌های اجتماعی‌ای كه برای كتاب‌خوانان برپاشده‌است (مثلا این‌جا) هم گزینه‌های مناسبی هستند.

چند پیشنهاد:

به عنوان حسن ختام، چند كتاب در حوزه‌ی ادبیات داستانی معرفی می‌كنم كه به‌ترتیب، از ساده تا (خیلی) سخت لیست شده‌اند. می‌توانید آن‌ها را امتحان كنید و ببینید چند مرده حلاجید:

مطلب مرتبط:

Advertisements

3 دیدگاه»

  علیرضا wrote @

یکی از سایتهای بسیار عالی برای دانلود کردن کتابهای دیجیتال Gigapedia.com است. بعد از ورود به سایت (که احتمالا نیاز به یک ثبت نام ساده دارد) بخش مورد جستجو را از google به gigapedia عوض کنید (گوشه بالا سمت راست)

  راه میانبر wrote @

استاد استفاده شایانی بردیم. برای افرادی که آنقدر مجنون هستند که کتاب بخوانند واقعا هیچ دردی بی درمان تر از بی کتابی نیست.

  امیر wrote @

با سلام
نخست بابت سایتی به این زیبایی بسیار سپاسگزارم.

چندین ماه است که به دنبال کتابی به نام the measure of a man نوشته ی Sidney poiteir هستم. درباره ی زندگی خود نویسنده هست و کتابی بسیار جالب. متاسفانه امکان خرید آن در ایران وجود ندارد!
آیا امکان راهنمایی هست؟

در صورتی که پاسخ را با ایمیل به من ارسال نمایید بسیار سپاسگزار خواهم بود.

با تشکر


پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

w

درحال اتصال به %s